۹۹۲
۱۴۰
۱۳۹۷/۱۲/۲۶
حج در دوره ی پهلوی

حج در دوره ی پهلوی

پدیدآور: علی اکبر زوار ناشر: نشر امیرکبیرتاریخ چاپ: ۱۳۹۷مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰نسخهشابک: 2-1970-00-964-978تعداد صفحات: ۲۴۵ص

خلاصه

حکومت پهلوی در ابتدا شناخت و آگاهی لازم را در خصوص جایگاه حج و میزان تأثیر و تأثر آن در روابط سیاسی-منطقه ای نداشت، ولی بعد از واقعه ی اعدام ابوطالب یزدی در حج 1322 ش، و بحران سیاسی و قطع پنج ساله ی روابط دیپلماتیک ایران-عربستان، پی به اهمیت موضوع برد و درصدد ساماندهی آن برآمد و اقداماتی در این خصوص انجام داد. با صدور فرمان شاه و متعاقب آن ابلاغ مصوبه هیئت وزیران از مورخ 1351/2/2ش، کلیه ی امور حج و زیارت در سازمان اوقاف متمرکز شد، و منوچهر آزمون که تکنوکراتی تحصیل کرده در اروپای شرقی از نیروهای بریده حزب توده محسوب می گردید، با عنوان معاون نخست وزیر و سرپرست سازمان اوقاف مأمور به انجام این مهم گردید.

معرفی کتاب

حج در لغت به معنای قصد آمده است، حچ بیت الله الحرام یعنی قصد خانه ی خدا را داشتن برای انجام مناسک، و حاج به معنای کسی است که مقصد و مقصودش زیارت خانه ی خدا باشد. از آیات قرآن بر می آید که این خانه، خانه ی پربرکتی است و بناست که منشأ خیرات و برکاتی برای اهل توحید و عدل یعنی مسلمین باشد. حج ضمن اینکه عملی است عبادی، عملی است اجتماعی - اسلامی زیرا مسلمانان، با ملیت ها و رنگ ها و زبان های مختلف از سراسر این کره ی خاکی در یک جا جمع شده و همگی یک شعار سرداده و یک هدف را دنبال می کنند. بنابراین می توان حج را رستاخیز اسلامی نام نهاد؛ و یا به عبارتی دیگر یک کنگره بین المللی اسلامی و یا یک سمینار طبیعی بین المللی اسلامی نیز دانست.

این فریضه ی واجب از مهم ترین ارکان دین اسلام تلقی می گردد، و در احادیث و روایات بر لزوم و وجوب آن بسیار تأکید شده است. حج حاوی اعمال و مناسکی است که عقل آدمی حکمت آن ها را درک نمی کند. خداوند حج را نشانه قرار داد تا بندگان در برابر عظمت او فروتنی نموده، به عزت و بزرگواری پروردگار اعتراف کنند. حج علاوه بر دارا بودن جنبه های عالی عبادی و فلسفی، دارای ماهیت های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و حتی اقتصادی نیز می باشد. از انجا که محل انجام مناسک حج در طول تاریخ ایران اسلامی همواره خارج از قلمرو سرزمینی ایرانیان بوده و اتباع ایرانی برای انجام این فریضه ی واجب لزوما می بایست وارد قلمرو دولتی دیگر شوند، لذا این موضوع ویژگی های متفاوتی از سایر احکام دینی - که فاقد این محدودیت می باشند- به حج می بخشد. زیرا این مکان همواره وجود داشته است که حاکمان سرزمین حجاز این موضوع را امتیازی برای خود دانسته و فریضه ی واجب وشرعی حج را تبدیل به اهرمی در جریان مناسبات سیاسی و رقابت های منطقه ای نموده و از ظرفیت های آن در جهات منافع خود بهره برداری کنند.

این نوشتار تلاش دارد که فرایند حج گزاری ایرانیان در این مقطع مهم از تارخی معاصر را با رویکرد توصیفی - تحلیلی و با استفاده از اسناد، مکاتبات اداری، بخشنامه ها، آیین نامه ها، منابع جغافیایی - سفرنامه های حجاج و معتمرین - روزنامه ها، نشریات، فصل نامه ها و تاریخ شفاهی - خاطرات ومشاهدات آن دسته از حجاج و کارگزاران حج که در این دوره ی تاریخی حضور و فعالیت داشته اند - به صورت بی طرفانه و بدون هرگونه داوری قبلی و جهت گیری خاص مورد بحث و بررسی قرار دهد، و تصویری روشن از فضای حاکم بر فرایند حج گزاری ایرانیان در این مقطع مهم از تاریخ معاصر را به خوانندگان ارائه نماید.

مطالب در سه بخش ارائه گردیده است:

بخش اول: حج در دوره ی پهلوی اول (1320-1304ش)

بخش دوم: حج در دوره ی پهلوی دوم(1357-1320ش)

بخش سوم: آلبوم تصاویر

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

با کاروان صفا - گزارش حج 1382

با کاروان صفا - گزارش حج 1382

رسول جعفريان

ثبت وقايع و رخدادهاي مربوط به برگزاري حج در سال 1382 هدف اصلي در تدوين اين اثر 600 صفحه اي بوده که ب

جنات عدن/عبدی بیگ شیرازی

جنات عدن/عبدی بیگ شیرازی

عبدی بیگ شیرازی

کتاب حاضر بر اساس تصاویر نسخه خطی موجود در مرکز اسناد و کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران به شماره 2425 ب

منابع مشابه

مجموعه مقالات همایش بین المللی حج در پویه ی تاریخ

مجموعه مقالات همایش بین المللی حج در پویه ی تاریخ

هدیه تقوی

فریضه حج از دیرباز در میان مسلمانان اهمیت و جایگاه ویژه ای داشته است. آنچه پیش رو دارید مجموعه مقالا