۹۷۶
۱۷۵
۱۳۹۷/۹/۲۳
جدال های مفهومی درباره ی عدالت خواهی در دوران قاجار و مشروطه

جدال های مفهومی درباره ی عدالت خواهی در دوران قاجار و مشروطه

پدیدآور: مسعود آتشگران ناشر: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیتاریخ چاپ: ۱۳۹۷مکان چاپ: تهرانتیراژ: ۵۰۰نسخهشابک: 978-964-426-952-3تعداد صفحات: ۲۵۷ص

خلاصه

از جنبه ی موضوعی، این تحقیق یک پژوهش ترکیبی است یعنی مستلزم آمیختن حوزه های تاریخی با حوزه ی اندیشه است و نگارنده می کوشد ریشه و بافت منشاء عدالت خواهی در دستگاه معرفتی دوره ی سنت بررسی شود، آنگاه فرایند تحول مفهومی یا چگونگی دگرگونی شدن معنای مفهوم در عصر مشروطه مورد ارزیابی قرار گیرد، آنچه پژوهش ترکیبی حاضر را متمایز می سازد، بررسی نظام قضایی دوره ی قاجار و تأثیر متقابل آن بر تحولات سیاسی است. در این نوشتار تلاش شده فصول مرتبط با اندیشه ی سیاسی، رخداد تاریخی و تحلیل گفتمانی از هم تفکیک شوند، این امر با انتخاب تیترهای هم در هر فصل مشخص گردیده است.

معرفی کتاب

تاریخ مشروطه ی ایران در بیش از یک سده گذشته بارها از سوی پژوهشگران و تاریخ پژوهان داخلی و خارجی با رویکردهای متعدد و از زوایای مختلفی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. مجموعه ی این آثار تحت تأثیر علمیت تاریخ و روش تجربی در علوم طبیعی، به طور عمده درصدد کشف ریاضی وار علل وقایع برآمده اند، به ویژه تاریخ پژوهان ایرانی در نیم قرن اخیر با هدف تبیین علل وقایع مشروطه به برخی آراء نه چندان دقیق شرق شناسانه بر جامعه ی ایران با خصائل ویژه ی خود دست زده اند یه با تئوری «استبداد شرقی» و «شیوه ی تولید آسیایی» توسل جسته و نقش نیروهای اجتماعی در این وقایع را نادیده انگاشته اند. به نظر می رسد رجوع به این روش ها تناسبی با ماهیت پدیده های اجتماعی و فرهنگی ندارد، در عوض در دوره های اخیر روش های کیفی برای ارزیابی پدیده های انسانی و اجتماعی به کار گرفته می شود، به ویژه آن ها با نشان دادن کیفیت و شیوه ی زندگی مورد توجه هستند. یکی از این روش ها بررسی روند تحول معنایی در مفاهیم با توجه به دگرگونی سپهر زندگی، اهداف و عقاید می باشد، این تغییر نه از جنس دگرگونی همگون با طبیعت بلکه در ربط با یک دستگاه معرفت شناختی و باز تعریفی دیگر از انسان قابل تحقق است که ریشه در مدرنیته ی غربی دارد، بنابراین روش یاد شده با جوهره تحولات عصر مشروطه در هم سویی است. از جنبه ی موضوعی، این تحقیق یک پژوهش ترکیبی است یعنی مستلزم آمیختن حوزه های تاریخی با حوزه ی اندیشه است و نگارنده می کوشد ریشه و بافت منشاء عدالت خواهی در دستگاه معرفتی دوره ی سنت بررسی شود، آنگاه فرایند تحول مفهومی یا چگونگی دگرگونی شدن معنای مفهوم در عصر مشروطه مورد ارزیابی قرار گیرد، البته برای دریافتی درست از چرایی دور شدنه مفاهیم از معنای آغازین خود بایستی لایه های تاریخی مفهوم ها و خصائل اساسی آن را بازشناخت و اقتضائات عصری را فهم کرد. این اتفاق تحول آفرین در تاریخ مشروطه ایران بر بنیان دوگانگی مفاهیم پایه، در سطح عامه به شکل جنبش عدالتخانه و نزد خواص به مثابه ی جنبش مشروطه معنا شد که این وضع، خود حکایت گر وقوع دوم پس از شکل گیری جنبش عدالت خواهی است که ضرورت بررسی این واقعه عظمیم را با بهره گیری از روش تحول مفاهیم دو چندان می کند. این مهم مستلزم پایبندی به روش پژوهش های تاریخی از یک سو و استفاده از روش های پژوهش در حوزه ی اندیشه ی سیاسی به ویژه بررسی تحول حوزه ی مفاهیم با رویکرد تفسیری و انتقادی است تا افزون بر طرح چگونگی رخدادها به چرایی در پیش گرفتن مواضعی خاص از جانب بازیگران تاریخ بپردازد، ادراک انسان هایی که آن رخدادها را ایجاد کرده و آن را احساس نموده اند یا درباره ی آن اندیشیده اند. نگارنده در این کوشش تأثیر و تعامل مؤلفه های اساسی سه ضلعی دانش، گفتمان و قدرت را در جهت دهی آدمی برای دستیابی بر اغراض انسانی مد نظر قرار داده است. اما آنچه پژوهش ترکیبی حاضر را از پژوهش های تاریخی پیشین متمایز می سازد افزون بر موارد بالا، بررسی نظام قضایی دوره ی قاجار و تأثیر متقابل آن بر تحولات سیاسی است. در این نوشتار تلاش شده تا فصول مرتبط با اندیشه ی سیاسی، رخداد تاریخی و تحلیل گفتمانی از هم تفکیک شوند، این امر با انتخاب تیترهای هم در هر فصل مشخص گردیده است، چنان که کاربست تاریخی نظریه تحلیل گفتمان لاکلا و موفه در برخی فصول بخش دوم و سوم به اجرا درآمد تا شاخصه هایی از این چارچوب نظری در بستر حوادث جنبش، گفتار و کردار گفتمان سران جنبش و متقابلا دولت را بر پایه ی تحلیل گفتمان تبیین کند که در نوع خود اقدام تازه ای است. از این طریق حیث التفاتی یا گرایش جریان های سنتی و مدرن و تأثیرپذیری آن ها در عصر مشروطه شناسایی می شود و روند تحول مفاهیم در دستگاه شناختی نیروهای فعال در این رویارویی دنبال می گردد. اینکه آیا تحرک اجتماعی به طور عمده ناشی از دریافت ها و نگرش های سنتی به مفهوم عدالت و در نتیجه ی درون زا بوده یا بیشتر تحت تأثیر عوامل برون زا به ویژه اندیشه ی مدرن قرار داشته است مسائلی هستند که روشن می شوند.

فهرست عناوین اصلی:

بخش اول: برخورد نظم گفتاری کهن با تمدن غربی

فصل اول: بستر تاریخی و سنت اندرزنامه ای حاکم

فصل دوم: ساحت روشنفکری، مروج روایتی نو از عدالت

فصل سوم: نظام دادرسی در دوره ی قاجار

بخش دوم: تحول در اندیشه ی سیاسی زمینه ساز جنبش اعتراضی

فصل اول: جریان تجدد گرا و تحول در دایره مفاهیم عدالت خواهی

فصل دوم: رخداد جنبس عدالت خواهی و تحولات تاریخی جدید

فصل سوم: فرایند هژمونیک شدن رویکرد تحول خواه در جامعه

بخش سوم: نظام مشروطه؛ نزاع بین رویکردهای عدالت جویانه و فرجام عدالتخانه

فصل اول: تحولات عدالت خواهی و پیامدهای آن در پی تأسیس مجلس شورای ملی

فصل دوم: ریشه های کشمکش در آراء مشروطه خواهان و مشروعه خواهان

فصل سوم: ساخت محاکم دادرسی نوبنیاد و سرانجام عدلیه خواهی

 

 

 

نظر شما ۰ نظر

نظری یافت نشد.

پربازدید ها بیشتر ...

تاریخ جنون در جامعه اسلامی دوره میانه

تاریخ جنون در جامعه اسلامی دوره میانه

مایکل دبلیو.دالس

جنون، مجنون، جن، دیوانه، دیو و غیره با معانی مختلف و بعضا متضاد در جوامع گوناگون به کار رفته است. در

احسان عباس، دراسات فی الثقافة و النقد

احسان عباس، دراسات فی الثقافة و النقد

عباس عبدالحلیم عباس

در مجموع 27 مقاله ادبی و 7 مقاله تمدنی و ترجمه در این کتاب از احسان عباس هست.