|
بسمه
تعالی
معرفی
کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران
خلاء
پژوهش در زمینههای تاریخی در حوزه علمیه قم و احساس نیاز مبرمی که در این زمینه
وجود داشت، باعث شد کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران با تکیه بر دو گرایش اسلام
و ایران جهت تقویت و فعال کردن بحث ها و مطالعات تاریخی در سال 1374 با مدیریت
جناب استاد جعفریان در قم راه اندازی شود. این کتابخانه وابسته به دفتر آیت الله
العظمی سیستانی است که حجةالاسلام و المسلمین شهرستانی در قم بر آن نظارت دارد.
کتابخانه
تخصصی تاریخ اسلام و ایران در طول دوازده سال گذشته تحولاتی را پشت سر گذاشته که
همواره بر نقش آن افزوده است. نیاز به وجود چنین کتابخانهای با منابع مختلف و به
روز باعث شده که مراجعان آن هر روز زیادتر شود. فراهم کردن منابع قدیم و جدید به
ویژه در بخشهای لاتین و کتابهای عربی نیز موجب شده که اساتید و محققان از مراجعه
به این کتابخانه بر کنار نباشند. به علت افزوده شدن بر منابع کتابخانه، فضای
فیزیکی کتابخانه هر از چند گاهی تغییر و تحولاتی را ایجاب میکند که همین باعث شده
مکان کتابخانه برای چهارمین بار تغییر کند.
برای
ارائه هر چه بهتر و آسانتر خدمات به محققان و پژوهشگران سعی شده است از مقررات
خشک و دست و پا گیر رایج در کتابخانه ها جلوگیری شود، بدین روی استفاده از منابع
کتابخانه با آسانترین روش ممکن است. استفاده از کتابخانه تنها با ارائه کارت
شناسایی معتبر برای عموم محققین آزاد است. البته
به علت سطح کار و تخصصی بودن کتابخانه فقط متخصصان تاریخ و گرایشهای وابسته به آن
اجازه استفاده از کتابخانه را دارند.
یکی
از نقاط قوت کتابخانه منابع فراوان آن است. در سال 1374 کتابخانه با حدود چهار
هزار جلد کتاب افتتاح گردید، اما اکنون (1386) بیش از 85 هزار جلد کتاب و مجله در
این کتابخانه وجود دارد که همین امر بر اهمیت آن افزوده است. علاوه بر خریدهای
روزانه و خرید سالانه از نمایشگاه بین المللی کتاب، چندین کتابخانه شخصی خریداری و
آثار تاریخی آنها تفکیک شده و در کتابخانه قرار داده شده است.
حضور
مستمردر نمایشگاههای بین المللی سوریه، شارجه، کویت، بحرین، بیروت، ریاض، مصر و
مراکش باعث شده منابع عربی کتابخانه در زمینههای مختلف به روز و غنی باشد. همچنین
طی سفرهای مختلف، کتابهای فراوانی از شهرهای مکه، مدینه و جده برای کتابخانه
خریداری شده است. با این وجود بخش قابل توجهی از خریدهای کتابخانه، از کتابهایی
است که از عراق خریداری شده است. این آثار طی این یک دهه بخشهای گوناگون از
کتابخانه را تقویت کرده است.
علاوه
بر کتاب، مجلات تاریخی یا شبه تاریخی نیز مورد توجه بوده و بخش مجلات
کتابخانه مشتمل بر شمار فراوانی مجله فارسی و عربی است. به گفته مراجعان،
مجلات کتابخانه یکی از نقاط قوت آن
است. پی گیری مستمر و برقراری ارتباط با مراکز مختلف باعث غنای این بخش شده است.
سیستم
کتابخانه به دلیل تخصصی بودن رشته تاریخ، سیستم خاصی است. نوع رده بندی موضوعی
است؛ بدین گونه که بر اساس نیاز کاربران و مراجعین کتابخانه که دورههای تاریخی و
مناطق به صورت جغرافیایی تقسیم شده و موضوعهای مختلف را تشکیل دادهاند. به علاوه
مباحث حاشیهای نیز بر اساس شعبههای شناخته شده علمی در درس تاریخ تقسیم بندی شده
است. در این تقسیم بندی موضوعات مهم و کلان اصل بوده و از پرداخت به موضوعات ریز و
جزیی خودداری شده است. تا کنون کتابها بر اساس 77 ریز موضوع تفکیک شده است.
موضوعات
مهم کتابخانه به لحاظ غنای منابع به شرح زیر است:
تاریخ
اسلام با بیش از هزار و پانصد عنوان کتاب در دوازده قفسه جای گرفته است.این بخش
شامل منابع اولیه ومهم تاریخ اسلام است کتابهایی مثل تاریخ طبری ، الکامل ابن
اثیرو تاریخ اسلام ذهبی و کتابهای پژوهشی دیگر.
تاریخ
ایران نیز با بیش از هزار عنوان، شش قفسه را در بر گرفته است.علاوه بر این موضوعات
دیگری که دورههایی از تاریخ اسلام را شامل میشود در قفسههای جداگانه وجود دارد:
تاریخ ایران باستان ، صفویه و زندیه ، قاجاریه ، مشروطه، نهضت ملی، پهلوی اول از
این جملهاند.
تاریخ
تشیع نیز یکی دیگر از نقاط قوت این کتابخانه است که با بیش از 1250 عنوان کتاب این
مجموعه را غنای خاصی بخشیده است.
موضوع
تراجم با بیش از 8000 عنوان کتاب در دو قسمت مجزای تراجم تک نگاری و تراجم عمومی
غنیترین بخش کتابخانه است. تراجم عمومی با سه هزار و پانصد عنوان و تراجم تک
نگاری با بیش از چهار هزار و پانصد عنوان کتاب، 30 قفسه را به خود اختصاص داده
است.
از
موضوعات دیگری که اهمیت بسیاری در این کتابخانه دارد و مراجعان زیادی نیز دارد بخش
سیره نبوی (ص) و ائمه معصومین علیهم السلام است. به جرأت میتوان گفت بخش سیره
نبوی این کتابخانه در قم و حتی در سطح کشور بی نظیر است. منابع مختلف از کشورهای
گوناگونی در این کتابخانه فراهم شده که نیاز محققان را بر طرف میکند؛ البته این
بخش نیاز به تقویت دارد که اکنون در پی آن هستیم. سیره ائمه معصومین از امیر
المؤمنین تا امام زمان علیهم السلام و حضرت زهرا علیها السلام هر کدام به بخشی
تقسیم شده و کتابهایی را در خود جای داده است. کل مجموعه سیره معصومین بالغ بر
6000 عنوان کتاب میشود.
موضوع
فرهنگ و تمدن با بیش از 2500 عنوان کتاب یکی دیگر از بخشهای مهم کتابخانه است که
مراجعان زیادی را به خود اختصاص داده است. کتابهای این بخش درموضوعات فرعی تحولات
فرهنگی ایران، جهان و اسلام است. کتابهایی در زمینه تاریخ موسیقی، تاریخ سکه ،
تاریخ معماری، تاریخ مساجد ،تاریخ خط و .... در این موضوع جای گرفته است.
موضوعات
زنده و به روز کتابخانه مانند انقلاب اسلامی با 2720 عنوان کتاب و جنبش ها با 4000
عنوان کتاب از بخشهای دیگر و مهم کتابخانه است. در بخش جنبش ها کتابهای مربوط به
تحولات فکری ، اجتماعی و سیاسی و گروهها و احزاب جای دارد.
تاریخ
علوم با بیش از 1350 عنوان و تاریخنگاری با 900 عنوان کتاب از بخشهای دیگر
کتابخانه است.
جهت
بر طرف شدن نیاز محققان در زمینههای ادبی و بررسی تاریخ ادبیات ایران و اسلام،
دو بخش ادبیات فارسی با بیش از 5000 عنوان کتاب و ادبیات عرب با بیش از
1450 عنوان کتاب وجود دارد که در حال تقویت است.
یکی
دیگر از موضوعات تاریخی که به ویژه در شهر مقدس قم به آن مراجعه زیادی میشود
تاریخ ادیان است. به همین منظور موضوع تاریخ ادیان با بیش از 1850عنوان کتاب در
زمینههای مختلف این نیاز را تا حدودی بر طرف میکند. البته در این موضوع سعی شده
تا ویژگی تاریخی این آثار حفظ شود و از تهیه آثار کلامی و عقیدتی خودداری شود.
منابع مربوط به ادیان مختلف: اسلام ، مسیحیت، یهود، بودا، زرتشت و فرقه ها و
گروههای مختلف منشعب از هر کدام در این بخش جای دارد.
بخشی
با عنوان تاریخ جهان به تاریخ کشورهای مختلف پرداخته است. البته تاریخ برخی کشورها
موضوعات جداگانه ای را به خود اختصاص داده که تاریخ عراق، شامات، فلسطین ومصر از
این جمله است.
تاریخ
و جغرافیای شهرها و بعضی از ممالک مهم اسلامی که در پیدایش و تمدن اسلامی و در طول
تاریخ آن نقش مهمی داشتهاند، منابع زیادی
را به خود اختصاص داده که در موضوعات مختلف جای گرفته و جای تفصیل آنها نیست.
یکی
از بخشهای مهم کتابخانه، منابع لاتین آن است. به علت کمبود منابع مالی و قیمت
بالای کتابهای لاتین، این بخش در مقایسه با بخشهای دیگر رشد چندانی نکرده، اما
با این وجود بیش از 2500 عنوان را درخود جای داده که سعی شده اهم منابع مورد
استفاده محققان تهیه شود. چون موضوع لاتین، موضوعی عام است، مقداری از این منابع
فرانسوی، ترکی استانبولی و آلمانی است.
در
هر کتابخانه ای محققان از مراجعه به منابع مرجع بی نیاز نیستند، بدین روی موضوعی
با عنوان فرهنگ ها وجود دارد که نیاز محققان را بر طرف میکند. همچنین در موضوع
کتابشناسی، فهارس و کتابشناسیهای مختلفی وجود دارد که راهگشای محققان در امر
پژوهش است.
تمامی
کتابهای موجود در کتابخانه در برنامه رایانه ای که به صورت اختصاصی برای این
کتابخانه طراحی شده، ثبت گردیده است. مراجعین میتوانند کتابهای مورد نیاز خود را
از طریق جستجو در کامپیوتر و راهنمایی کتابداران تهیه کنند.
کتابخانه
تخصصی تاریخ در کنار فعالیت اصلی خود، در زمینههای دیگر علمی نیز فعال است.
برگزاری نشستهای مختلف علمی در طول چند سال گذشته با اساتید برجسته تاریخ از جمله
آنها است. تا کنون هشت نشست علمی در این کتابخانه برگزار شده که آخرین آنها در
بهمن ماه گذشته با عنوان «نقش قبایل شیعه در گسترش تشیع» بود.
همچنین
تا کنون دوازده عنوان کتاب توسط این کتابخانه و در بعضی موارد با همکاری دیگر
موسسه ها منتشر شده که میتوان به کتابهای تاریخ محمدی، تحفه الازهار و زلال
الانهار در چهار جلد، دو گفتار پيرامون گوشه هايي از احوال و آثار علماء بزرگ
خوانسار، گزارشي از كتاب تحفه فيروزيه شجاعيه به جهت سده سنيه سلطان حسينيه،
الحاوي في رجال الشيعه الاماميه، قبيله بنو تميم و نقش آن در تاريخ اسلام و ايران،
قبيله ازد و نقش آن در تاريخ اسلام و ايران، ميراث مکتوب شيعه از سه قرن نخستين
شيعه، سلمان محمدي ابو عبدالله پارسي، خورشید جی، سلمان حقیقت جاویدان و مهاجرت به
حبشه اشاره کرد.
از
جمله کارهای دیگر کتابخانه استفاده از سیستم اطلاع رسانی موجود در اینترنت است.
بدین روی سایت کتابخانه با نشانی
www. Historylib.Com
در سه بخش به ارائه خدمات میپردازد. یک بخش به ارائه مقالات تاریخی
از اساتید مختلف و بخش دیگری نیز به معرفی تازههای کتاب و مجلات میپردازد و بخش
سوم نیز برنامه جستجو در منابع کتابخانه است.
مکان
کتابخانه:
کتابخانه
در مکانی به مساحت 720 متر مربع وشامل زیر زمین : مخزن کتابخانه، طبقه بالا: که
امور ورود کتابها و فهرست نویسی و اصلاحات در آن انجام میپذیرد. مجلات نیز در این
طبقه جای دارد. سالن مطالعه نیز با مساحت:120متر در دو بخش خواهران و برادران
موجود است.
گنجایش
سالن: حدود 100 نفر
تعداد
مراجعین در روز: 150نفر
کتابخانه
قفسه بسته است و کتابها از طریق کتابداران ارائه میشود. کتابها سالی یک بار چک
شده و در اصطلاح وجین میشود و در صورت نیاز اصلاح و یا تعمیر میشود. هم اکنون
کتابخانه در دوشیفت صبح و بعد از ظهر آماده سرویس دهی به خواهران و برادران محقق
میباشد.
ساعات
مراجعه:صبح:7:30 الی 14
بعد
از ظهر: 15 الی 21:30
تعداد
کارکنان : 7 نفر و تحصیلات آنان فوق دیپلم به بالا است.
آدرس:خ
سمیه خ شهید رجایی ک 11 پ 8
تلفن7731355
پست
الکترونیک:
آدرس
اینترنتی:
موضوعات
موجود در کتابخانه:
1-
تاریخ ایران
2-
ایران باستان
3-
صفویه و زندیه
4-
قاجار
5-
مشروطه
6-
پهلوی اول
7-
پهلوی دوم
8-
نهضت ملی
9-
انقلاب اسلامی
10-
جنگ تحمیلی
11-
تاریخ جهان
12-
تاریخ عراق
13-
شامات
14-
فلسطین
15-
افغانستان و هند
16-
مغرب و اندلس
17-
مصر
18-
کشورهای افریقایی
19-
امریکا
20-
جزیره العرب
21-
تاریخ دولتها
22-
خلافت و دولت
23-
تاریخ انبیا (ع)
24-
تاریخ ادیان
25-
تاریخ تصوف
26-
جغرافیای عمومی
27-
جغرافیای ایران
28-
تهران
29-
اصفهان
30-
کرمان و یزد
31-
مازندران و گیلان
32-
آذربایجان
33-
خراسان و سیستان
34-
غرب ایران
35-
جنوب ایران
36-
کرد و کردستان
37-
قم
38-
خلیج فارس
39-
فرهنگها
40-
کتابشناسی
41-
تاریخ مطبوعات
42-
اقتصاد
43-
فرهنگ و تمدن
44-
سفر نامه
45-
حکایات تاریخی
46-
ادبیات فارسی
47-
ادبیات عرب
48-
انساب و خاندانها
49-
عرب معاصر
50-
تاریخ اسلام
51-
تاریخ تشیع
52-
مجموعه و یادنامه
53-
جنبشها
54-
تراجم عمومی
55-
تراجم تک نگاری
56-
امام خمینی
57-
تاریخ علوم
58-
زنان
59-
تاریخنگاری
60-
کتابهای هنری
61-
کتابهای لاتین
62-
اسناد
63-
سیره نبوی (ص)
64-
سیره امامان (ع)
65-
حضرت فاطمه(ع)
66-
امام علی (ع )
67-
امام حسین (ع)
68-
امام حسن (ع)
69-
امام سجاد (ع)
70-
امام محمد باقر(ع)
71-
امام جعفر صادق (ع)
72-
امام موسی کاظم(ع)
73-
امام رضا (ع)
74-
امام جواد (ع)
75-
امام هادی (ع)
76-
امام عسگری(ع)
77-
امام زمان (عج)
|